Το σκάκι τα τελευταία δέκα χρόνια έχει αλλάξει ριζικά. Η χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή έχει γίνει καθοριστική. Στήν αρχή με την χρήση βάσεων δεδομένων, όπου οι παρτίδες μαζεύονται κάθε μήνα κατά χιλιάδες , και η πληροφορία είναι πλέον διαθέσιμη σε όλους, και τα τελευταία χρόνια με την χρήση σκακιστικών μηχανών (chess engines) , των οποίων η σκακιστική ικανότητα έχει εκτοξευθεί και οι παλιές αδυναμίες έχουν μειωθεί δραματικά. Όσο όμως και δυνατές να είναι αυτές, είναι φτιαγμένες για να παίζουν σκάκι και όχι για να αναλύουν και όσοι ασχολούνται με σκάκι δια αλληλογραφίας ή με freestyle chess (computer assisted human) γνωρίζουν ότι η μεσολάβηση του ανθρώπου έχει καθοριστικό ρόλο στην παρτίδα.

Ένα εργαλείο που έχει σκοπό να βοηθήσει τον άνθρωπο να δομήσει σωστά την ανάλυση του και να την αυτοματοποιήσει μέχρι τώρα δεν υπήρχε. Όταν κάποιος ήθελε να κάνει ανάλυση ήταν υποχρεωμένος να οδηγεί τον υπολογιστή στις βαριάντες που τον ενδιαφέρουν, να τις καταγράφει στο notation και να επεκτείνει αυτές που πιστεύει οτι πρέπει. Μια διαδικασία επίπονη και πάρα πολύ δύσκολη όσο το πλήθος των βαριαντών μεγάλωνε και η γραφή στο παράθυρο notation γίνονταν δύσκολο να διαβαστεί. Η Convekta , η εταιρεία πίσω από την Chess Assistant , δημιούργησε ένα νέο σκακιστικό interface με την ονομασία Aquarium , για να στεγάσει το Rybka (που είναι ψαράκι). Το συγκεκριμένο interface, πέρα από διάφορες ενδιαφέρουσες λειτουργίες, έχει ένα επαναστατικό εργαλείο ανάλυσης με την κωδική ονομασία IDEA πού είναι τα αρχικά του Interactive DEep Analysis.

Η βασική λογική πίσω απο τον αλγόριθμό είναι απλή και αντιγράφει αυτό που θα έκανε ο άνθρωπος - χειριστής. Βάζει τον υπολογιστή να σκεφτεί μια θέση , και αφού δει την εκτίμηση του και δει ποια είναι η καλύτερη κίνηση , την "παίζει" πάνω στην σκακιέρα και επαναλαμβάνει την διαδικασία ξανά. Συχνά ψάχνει να βρεί εναλλακτικές κινήσεις ή ακόμη και να αναλύσει κακές κινήσεις που μπορεί να είναι ενδιαφέρουσες. Όλα αυτά σώζονται σε ένα δένδρο (που είναι πολύ ευκολότερο να το εξερευνήσει κανείς από ένα κείμενο με σκακιστική γραφή), μπορεί να σταματήσει κάποιος την διαδικασία οτι ώρα θέλει, και να ξανά ξεκινήσει από εκεί που σταμάτησε όποτε θέλει. Μπορεί να γίνει στον ίδιο ή σε άλλο υπολογιστή, με την ίδια ή διαφορετική σκακιστική μηχανή και βέβαια μπορεί ο κάθε χρήστης να μοιραστεί το αρχείο αυτό με κάποιον συνεργάτη του που θα συνεχίσει ή θα επεκτείνει την δουλείά.

Βέβαια θα ήταν άχρηστο ένα τέτοιο εργαλείο αν ήταν όλα αυτόματα τελείως και δεν είχε την δυνατότητα να επέμβει ο άνθρωπος. Το εργαλείο έχει αρκετά interactive στοιχεία. Ο χρήστης μπορεί να δώσει στο πρόγραμμα να αναλύσει δικές του κινήσεις, που αυτός θεωρεί σωστές και ενδιαφέρουσες, μπορεί να του πει να επεκτείνει διάφορες θέσεις όσες κινήσεις σε βάθος θέλει και να βρεί πιθανές εναλλακτικές κινήσεις για όποια θέση των ενδιαφέρει. Μπορεί επίσης να πει στο πρόγραμμα , μαρκάροντας μια κίνηση, να μην ασχοληθεί ποτέ με αυτήν (είτε γιατί είναι κακή κίνηση είτε γιατί δεν ενδιαφέρει τον χρήστη) ή να ασχοληθεί μόνο με αυτήν επεκτείνοντας ένα μόνο τμήμα του δένδρου.

Το εργαλείο αυτό σαφώς και έχει αρκετά μειονεκτήματα όπως και κάθε εργαλείο, είναι όμως το καλύτερο εργαλείο ανάλυσης που υπάρχει αυτή την στιγμή παντού. Όσο καλύτερος είναι ο χειριστής (παίκτης) τόσο καλύτερα αποτελέσματα θα πάρει, αφού θα ξέρει να κατευθύνει το δένδρο στο σωστό δρόμο. Χρειάζεται κάποιος χρόνος να μάθει κανείς το εργαλείο βέβαια, αλλά αξίζει τον κόπο.

Επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι το εργαλείο χρειάζεται αρκετές ώρες να μένει ανοιχτός ο υπολογιστής. Όλο το βράδυ, ή και μέρες ολόκληρες. Όσο περισσότερο μένει ανοιχτό τόσο ποιο ενδιαφέρουσες πληροφορίες παίρνει κάποιος για την θέση.

Έχω φτιάξει ένα μικρό εισαγωγικό βίντεο για το εργαλείο αυτό. Μπορείτε αν θέλετε να το παρακολουθείστε εδώ